Narodna banka Srbije
 
Kontrola banaka | Posebna dijagnostička ispitivanja

Posebna dijagnostička ispitivanja

18. 12. 2015. Narodna banka Srbije završila aktivnosti na posebnim dijagnostičkim ispitivanjima banaka

Narodna banka Srbije (NBS) obaveštava javnost i tržišne učesnike o završetku posebnih dijagnostičkih ispitivanja banaka (PDI) kao važnog dela programa zaključenog s Međunarodnim monetarnim fondom u segmentu finansijskog sektora, koji je obeležio ovu godinu.

Dijagnostička ispitivanja podrazumevaju proveru kvaliteta potraživanja banaka prema Međunarodnim standardima finansijskog izveštavanja (MSFI) i međunarodnim standardima u postupku procene nepokretnosti, uz uvažavanje domaćih propisa i karakteristika srpskog tržišta, kao i metodoloških pretpostavki posebno osmišljenih za potrebe PDI. Ispitivanje omogućava NBS da proveri da li su banke adekvatno kapitalizovane, uzimajući u obzir korekcije klasifikacije aktive i rezervacije za identifikovane gubitke u skladu s MSFI, odnosno nivoe rezervi za procenjene gubitke.

Dijagnostička ispitivanja su sprovedena kod 14 banaka odabranih na osnovu kriterijuma sistemskog značaja, reprezentativnosti za bankarski sektor i rizika, koje zajedno obuhvataju približno 88% ukupne aktive bankarskog sektora Republike Srbije. Istovremeno, četiri revizorske kuće (Deloitte, Ernst&Young, PriceWaterhouseCoopers, BDO) i šest proceniteljskih kuća (Colliers, CBRE, JLL, NAI Atrium, Danos i Coreside) bile su angažovane na projektu kako bi on bio sproveden na nezavisan način i kako bi bio obezbeđen kredibilitet konačnih rezultata.

Nakon konačnih nalaza utvrđenih od strane izabranih revizorskih kuća, rezultati ispitivanja, koje je vršeno sa stanjem na dan 31. marta 2015, mogu se sumirati na sledeći način:

  • uprkos konzervativnim pretpostavkama primenjenim u PDI, ni za jednu banku obuhvaćenu ovim ispitivanjem nije utvrđen pokazatelj adekvatnosti kapitala ispod 12%, koliko iznosi propisani minimum;
  • ukupni efekat PDI na pokazatelj adekvatnosti kapitala svih 14 banaka, kada se uzmu u obzir i efekti umanjenja potrebne rezerve za procenjene gubitke usled istovremenog povećanja iznosa obezvređenja, rezultira smanjenjem od 1,76 p.p. (smanjenje sa 20,21% na 18,45% nakon PDI korekcija1);
  • značajan deo korekcija u delu dodatne ispravke vrednosti (približno oko 70%) ublažen je umanjenjem rezerve za procenjene gubitke, koje je predviđeno regulativom NBS. Time je potvrđen značaj takvog regulatornog pristupa za očuvanje stabilnosti pojedinačnih institucija, kao i sveukupne finansijske stabilnosti;
  • NBS procenjuje efekte dijagnostika na ukupno učešće NPL-a kod obuhvaćenih banaka, pod pretpostavkom pune primene rezultata reklasifikacija u problematične kategorije izloženosti (tzv. non-performing exposure), u visini od 4,7 p.p. (tj. povećanje ukupnog učešća NPL-a za 4,7 p.p. za 14 banaka koje su učestvovale u dijagnostikama). Takva očekivanja zasnovana su i na pretpostavci statičkog portfolija sa stanjem na dan 31. marta 2015. godine. Procene efekata PDI na nivo NPL biće moguće dati tek nakon dostavljanja regulatornih izveštaja zaključno sa 31. decembrom 2015. godine. Važno je napomenuti da je procena povećanja učešća NPL zasnovana na rezultatima primene metodologije za PDI, koja podrazumeva konzervativniju definiciju problematičnih izloženosti (non-performing exposure), što je u skladu s karakterom ovih dijagnostika.

Kako bi se bolje razumele metodološke pretpostavke, navedeni rezultati i njihove implikacije na obuhvaćene banke, NBS skreće pažnju na nekoliko važnih okolnosti.

  • Provera kvaliteta aktive je procena nadoknadive vrednosti aktive obuhvaćenih banaka na presečni datum (point-in-time) i značajno je različita po pristupu, organizaciji i njenoj realizaciji u odnosu na redovnu kontinuiranu superviziju banaka čije je poslovanje pod kontrolom NBS. Ključni metodološki aspekti i obuhvat dijagnostika definisani su i dogovoreni u saradnji s Međunarodnim monetarnim fondom i revizorskim kućama koje su učestvovale u PDI, a kao polazna osnova korišćena su metodološka rešenja iz priručnika koji je Evropska centralna banka objavila u martu 2014. godine.
  • Iako su dijagnostike fokusirane na aspekt konzervativne primene MSFI, s obzirom na principijelnu zasnovanost MSFI (principle based okvir), bilo je neophodno opredeliti brojne metodološke parametre i pretpostavke koji predstavljaju interpretaciju MSFI od strane regulatora (prudencijalni karakter dijagnostika) i koji su osmišljeni posebno za potrebe PDI. 
  • Banke su u obavezi da pažljivo razmotre sveukupne rezultate i posvete dužnu pažnju svakoj od reklasifikacija i/ili korekcija ispravke vrednosti na pojedinačnim klijentima kako bi u saradnji sa svojim statutarnim revizorima procenili implikacije PDI na finansijske izveštaje za 2015. godinu.
  • Očekivane korektivne aktivnosti banaka neće se odnositi isključivo na kvantitativne iznose korekcija u delu ispravke vrednosti (i potrebne rezerve za procenjene gubitke), već i na tzv. „kvalitativne“ korekcije u delu interne regulative, kao i identifikovanih slabosti u internim postupcima, sistemima i procesima. NBS namerava da sagleda postupanje banaka po nalazima iz PDI u skladu sa svojim redovnim supervizorskim aktivnostima tokom 2016. godine.

Rezultati dijagnostičkih ispitivanja

Narodna banka Srbije će detaljniji pregled rezultata dijagnostika na nivou pojedinačnih banaka po najvažnijim radnim segmentima objaviti tokom januara 2016. godine.

***

Rezultate dijagnostika NBS namerava da upotrebi za definisanje pristupa rešavanju pitanja problematičnih plasmana, kao i da podstakne konzervativnu primenu MSFI u domaćem bankarskom sektoru, omogući povećanje transparentnosti bilansnih pozicija poslovnih banaka sa aspekta njihovog vrednovanja u skladu s MSFI i da generalno ojača poverenje u finansijsku poziciju domaćih banaka. Posle pažljive analize efekata i stečenih iskustava iz procesa PDI, NBS će nastojati da ta saznanja iskoristi za kontinuirano unapređenje regulatornog i supervizorskog okvira.

---------------

1) Efekti na kapital obračunati su bez uključivanja dobiti banaka za prva tri meseca tekuće godine, kao i bez istovremene korekcije rizične aktive koja bi dovela do njenog smanjenja, što rezultira konzervativnijim efektima na pokazatelj adekvatnosti kapitala i specifičnost je ovog postupka.